شهادت امام باقر عليه السلام مىداند و مىگويد كه پس از آن ، شيعيان دو گروه شدند : يك دسته به مهدويت محمّد بن عبد اللَّه معتقد شدند و پس از كشته شدن او گفتند : او زنده است و نمرده و در كوهى به نام « العلميّه » - در راه مكّه - زندگى مىكند . « 1 » به لحاظ تاريخى ، اين ادّعاى مهدويت در بارهء نفس زكيّه را مىتوان يكى از نخستين ادّعاهاى مفصّل در يك گسترهء وسيع در زمينهء مهدويت دانست كه يك علوى براى گرفتن رهبرى ، از اين طريق وارد شده و خود و خانواده‌اش با اين ادّعا وارد ميدان مبارزه شده‌اند . منابع ، تأكيد دارند كه امام صادق عليه السلام از مخالفان قيام وى و بر اين اعتقاد بوده كه وى هيچ گاه به حكومت نخواهد رسيد . « 2 » عمرو بن عبيد از رهبران معتزله هم مخالف مهدى بودن وى بود و مىگفت : چه طور مهدى است ، در حالى كه كشته مىشود ؟ ! « 3 » 6 . محمّد المهدى ( مهدى عبّاسى ) ( م 169 ق ) انتخاب نام محمّد و لقب مهدى ( محمّد المهدى ) براى سومين خليفهء عبّاسى از سوى پدرش منصور ، بدون دليل نبوده است . نوشته‌اند كه منصور عبّاسى در برابر آنچه از محمّد بن عبد اللَّه ( نفس زكيّه ) نقل مىشد كه گفته است مهدى است ، گفت : « كذب عدوّ اللَّه ، بل هو ابنى ؛ « 4 » دشمن خدا دروغ مىگويد . مهدى فرزند من است » در منابع ، تلاش منصور براى جعل حديث در بارهء مهدويت فرزندش ، با تحميق مردم عادى ، ديده مىشود . در نقلى آمده است كه منصور عبّاسى ، اموال بسيارى از عراقىها را گرفت و با اين كار ، موجب فقر آنان شد ؛ ولى بر آن اموال ، مهر زد و در وقت مرگ ، به

--> ( 1 ) . فرق الشيعة : ص 62 . ( 2 ) . الكافى : ج 1 ص 242 ح 7 - 8 ، مقاتل الطالبيّين : ص 207 . ( 3 ) . مقاتل الطالبيّين : ص 219 . ( 4 ) . مقاتل الطالبيّين : ص 212 .